Het Groesbeeks Mannenkoor

Op 11 november 1946 tekenden zeven mannen de geboorteakte van de nieuwe zangvereniging “Het Groesbeeks Mannenkoor”. Deze zeven ondertekenaars waren: Piet Klösters, Piet Jacobs, Cor van Doorn, Piet Verstraaten, Lambert Verstegen, Hendrik Driessen en H.J. van den Bosch. Het is passend deze Foundig Fathers hier met name te vermelden omdat zij de aanzet hebben gegeven tot een bloeiende vereniging, die voor de vele leden en voor de gemeenschap van Groesbeek van grote betekenis is geworden.

Van Mannenkoor naar een Gemengd Koor

In art. 4 van het nieuwe ‘Reglement Groesbeeks Gemengd Koor’ van 1 januari 1962 wordt het GMK ten grave gedragen en opgevolgd door het GGK: ‘Leden van de vereniging kunnen zijn: alle mannen en vrouwen van onbesproken gedrag die tenminste de leeftijd van 18 jaar hebben bereikt danwel naar oordeel van het bestuur en in overleg met de directeur over dusdanige stemkwaliteiten beschikken dat toelating als lid vóór de 18-jarige leeftijd geen bezwaar vormt’. Een enthousiast welkom dus aan de vrouwelijke leden, die vanaf dat moment ook officieel tot het lidmaatschap waren toegelaten. Hiermee werd een stap gezet in een ontwikkeling die in de voorgaande jaren al duidelijk ingezet was: het mannenkoor GMK en het los daarvan bestaande dameskoor hadden zich eerder al gevonden in gezamenlijke optredens en feestavonden: de uiteindelijke fusie kwam niet als een verrassing uit de lucht vallen.

Een lange geschiedenis.

Het GGK bestaat nu bijna 65 jaren; over de periode van 1946 tot 2000 is een gedenkboek verschenen onder de titel: Daar zit muziek in. Deze titel dekt de lading: het boek, van de hand van G. Willems, is vergezeld van een cd met opnamen van het koor uit deze lange geschiedenis, die uitvoerig gedocumenteerd is in deze uitgave. Het aantal leden heeft zich na de samenvoeging van het dameskoor met het mannenkoor ontwikkeld van 40 tot meer dan 80 in de jaren 90. In de laatste 20 jaren is het ledental gestabiliseerd rond de 70, waarbij het aantal vrouwen gemiddeld dubbel zo groot is als het aantal mannen: deze verhouding is muzikaal geen probleem: de mannen laten zich niet ondersneeuwen. In de bijna 65 jaar dat het koor bestaat zijn vele honderden vrouwen en mannen uit Groesbeek en verre omgeving lid geweest van het koor. In het algemeen blijven leden gedurende lange periodes lid, niet alleen omdat ze zingen erg leuk vinden maar ook omdat samen zingen een emotionele band schept. De leden die moeten afhaken vanwege vertrek naar elders of door lichamelijke ongemakken, nemen vaak met pijn in het hart afscheid van hun hobby en van de vele kennissen in het koor. De optredens van het koor vertonen een grote variëteit in aantallen per jaar en evenzeer in de aanleidingen voor het optreden van het koor. In de periode tot 1965 trad het koor niet meer dan 5 a 10 keer per jaar op. Na 1965 neemt het aantal optreden toe tot 15 a 20 per jaar om na 2000 weer te dalen tot ongeveer 10 optredens. Een jaarlijkse constante over de hele periode is de muzikale bijdrage aan de dodenherdenking op de Canadese begraafplaats en de reeks van 2 a 3 kerstconcerten. Opvallend in de eerste periode is het grote aantal optredens bij gelegenheid van groene, zilveren en gouden bruiloften, jubilea en begrafenissen van leden. In de latere fase neemt het aantal optredens toe o.a. door bijdragen aan kerkelijke vieringen (Cosmas & Damianuskerk, Kalorama, Dichterbij in Gennep),maar vooral door optredens voor Groesbeeks publiek of door deelname aan koren-ontmoetingen elders.

Jubilea.

Het is vanzelfsprekend dat een koor bij gelegenheid van een jubileum zich van zijn beste kant wil laten zien. Getuigen daarvan zijn de programma‘s bij gelegenheid van die jubilea. Op 24 juni 1959 vierde het GGK het KOPEREN JUBILEUM nog zeer bescheiden met een gezellige feestavond in zaal Jacobs. Het ZILVEREN JUBILEUM startte op zaterdag 30 oktober 1971 met een stijlvolle receptie in hotel Gelria, waarna ‘s avonds een concert werd gegeven met medewerking van een orkestgroep van het Nijmeegs Kamerorkest. Het koor opende het concert met het ‘Victimae Paschali’ van Haydn en sloot,voor de pauze, af met het ‘Te Deum’ van Mozart wat bij de toehoorders veel emotie‘s los maakte blijkens het langdurig applaus. Na de pauze wat lichtere muziek als negrospirituals, opera- en operettekoren en een gedeelte uit de ‘Czardasfürstin’ van Kàlmàn. Vijf jaar later werd het 30-JARIG BESTAAN gevierd met een feestconcert in de Cosmas & Damianuskerk op zondag 1 mei 1977. Een geheel nieuw en verrassend programma voor het publiek want er werd een heel klassiek concert gepresenteerd met werken van Beethoven‘s ‘Negende Symfonie’, ‘The Messiah’ van Handel, ‘Agnus Dei’ van Bizet, ‘Die Himmel Erzählen’ uit Die Schöpfung van Haydn en ‘Die Biblische Lieder’ van Dvorak. Afgesloten werd met het prachtige ‘Aunt Dinah’ van Scott Joplin en een selectie uit de ‘Parelvissers’. Zondag 26 oktober 1986 vierde het GGK het 40 JARIG BESTAAN met een zeer druk bezochte receptie. Uit handen van burgemeester Van Gils ontving het GGK de zilveren gedenkpenning van de gemeente Groesbeek. Het jubileumconcert samen met de Joe Millers Big Band oogstte een staande ovatie en een lovende recensie in de Gelderlander. HET 45 JARIG JUBILEUM werd op 16 november 1991 gevierd. Samen met het Nijmeegs Amusement Orkest, dat opende met ‘Orpheus in de Onderwereld’ van Offenbach, werd een concert verzorgd met heel verschillende sferen. Want na drie franse nummers werd ook het Oud-Nederlandse lied eer aangedaan. Samen met het orkest werden ‘Close to you’, ‘Le Printemps’, ‘The rainbow connection’ en ‘America’ uit de Westside Story ten gehore gebracht. Het GOUDEN JUBILEUM 27 oktober 1996 is ongetwijfeld een hoogtepunt geworden van de muzikale prestaties van het koor! Na een zeer druk bezochte receptie met lovende woorden van burgemeester Prick en met felicitaties en een oorkonde van een vertegenwoordiger van de KBZON was alle aandacht gericht op het concert van de avond. Onder leiding van dirigent Eugène Ceulemans vond er in een stampvolle Cosmas & Damianuskerk een schitterend concert plaats. Met instrumentale begeleiding van het Arnhems Sinfonietta opende het koor met ‘Wie Schön Leuchtet die Morgenstern’ van Kuhnau. Hierin was de eerste gastsolist Frank Fritschy te horen en een bijzondere sfeer was neergezet. In ‘Die Kleine Orgelmesse’ van Haydn schitterde soliste Claudia Wijers in het ‘Benedictus’. Deze beide solisten en de bassolist Hans Scholing waren ook te horen in ‘Cantate 140 Wachet Auf’ van J.S.Bach. Met een triomfantelijk gezongen ‘Te Deum’ van Mozart werd de jubileumviering afgesloten. Het was voor toehoorders als uitvoerders een concert van puur genieten! Op 29 oktober 2006 vierde het GGK haar 60-JARIG JUBILEUM. ‘s Middags een receptie in de Mallemolen: de locoburgemeester, wethouder Giesbers, feliciteerde het GGK namens de Gemeente Groesbeek. Tijdens de receptie was er een beamerpresentatie te zien met daarop een collage met als titel: het GGK in de afgelopen 60 jaar. ‘s Avonds vond het jubileumconcert plaats in de Cosmas & Damianuskerk. Een prachtig concert o.l.v. Eugène Ceulemans, met als begeleiding het Blazersensemble en aan de piano Vincent Cuppen. Een druk bezocht concert, waar men kon genieten van de bassolist Geert Verkuijl met zijn vertolking van de aria In diesem heil‘gen Hallen. De apotheose was het slotstuk: het Te Deum van Mozart, uitgerekend in het Mozartjaar. De reacties na afloop waren dan ook zeer positief. Op 4 november was er een Eucharistieviering ter gelegenheid van het 60-jarig bestaan. Uitgevoerd werd de prachtige Missa Pastoralis van Jakub Jan Ryba. Het moeilijke Te Deum van Andriessen dat op het kerkorgel werd begeleid maakte veel indruk op de vele bezoekers. Aansluitend volgde een feestavond met gezellige dansmuziek, improvisaties van koorleden met gezongen ‘Groesbeekse Klassiekers’ en een uitstekend buffet. Afsluitend kreeg elk koorlid een witte roos als dank voor alle inzet en ontving ieder persoonlijk het ‘Smoelenboek’.

De dirigenten.

Van ongelooflijk belang voor de kwaliteit van een koor is de man of vrouw, die leiding geeft aan het koor. Het GGK heeft het niet slecht getroffen op dit punt; in zijn lange geschiedenis heeft het koor slechts drie dirigenten gekend, die ieder op hun manier het muzikale niveau van het koor omhoog hebben gestuwd. De eerste negen jaar werd het koor geleid door Piet Jacobs, die in 1955 opgevolgd werd door Herman Strooij. Na het plotselinge overlijden van Herman Strooij in 1988 werd het dirigentenstokje overgenomen door Eugène Ceulemans, sinds 1986 als vaste pianist reeds aan het GGK verbonden. Zonder enige dirigent tekort te doen, kan gesteld worden dat het muzikale niveau en de prestaties van het koor een stijgende lijn vertonen.

Buitenlandse reizen.

Een meerdaagse buitenlandse reis is de gelegenheid bij uitstek om een aantal plezierige dagen samen door te brengen en een muzikale prestatie neer te zetten. Niet alleen met de buitenlandse gastkoren worden banden aangehaald, voor de leden onderling is een buitenlandse trip een feestelijke gezamenlijke belevenis, waar met veel plezier aan wordt teruggedacht.

De eerste buitenlandse trip in 1969.

Als gevolg van een uitwisselingsprogramma in EEG verband kon op 1 maart 1969 het GGK een driedaagse reis gaan maken naar Osterode, een plaats vlak bij de toenmalige grens met Oost-Duitsland in het Harz gebergte. Mevrouw Gerke Haase heette ons van harte welkom met de woorden: ‘Das die Freude am Gesang auch Brücken schlagen kann’.

Reis naar Adelberg in 1978.

Om de feestelijkheden van het 800 jarig bestaan van het klooster Adelberg luister bij te zetten werd het GGK door Liederkranz Adelberg uitgenodigd. Het bezoek vond plaats in augustus 1978. Het werd een overweldigend succes voor het koor met een massa aan uitzinnig publiek. Dankzij de buitengewone gastvrijheid heeft het koor drie dagen genoten. Liederkranz Adelberg werd in september 1982 uitgenodigd voor een tegenbezoek ter gelegenheid van het 60 jarig bestaan van de Cosmas & Damianuskerk.

Tweede bezoek aan Adelberg in 1986.

In juli 1986 werd het GGK voor de tweede maal uitgenodigd, nu om luister bij te zetten aan het 125 jarig bestaan van Liederkranz Adelberg. Het duizendkoppige publiek was laaiend enthousiast. Hooggespannen verwachtingen werden glansrijk overtroffen.

Wenen 1999.

Op 27 mei 1999 vertrok het GGK naar Wenen, een koorreis waar iedereen enthousiast over was. Een trip van vijf dagen. Eerste dag met als einddoel Wörth an der Donau. Tweede dag langs ruïnes van eeuwenoude burchten en schilderachtige kerkjes naar de indrukwekkende Benedictijnerabdij in Melk. Aankomst in hotel in Bad Vöslau. Uitgebreid bezoek aan de stad Wenen; Stephansdom, Stadtpark, winkels in de Kartnerstrasse en rondritten in de Fiakers. Alvorens we een concert zouden verzorgen in de Grosse Festsaal van de Technische Universitat werd op de trappen van de beroemde Karlskirche een statieportret van het koor gemaakt. Het muzikale hoogtepunt van de reis volgde op zondag 30 mei. De parochie St. Brigitta in Wenen bestaat 125 jaar en het GGK is uitgenodigd de feestelijke eucharistieviering te verzorgen. Voor deze gelegenheid had het koor de bijzonder mooie mis ingestudeerd van de Tsjechische componist Jakub Jan Ryba: Missa Pastoralis in B-dur. De muisstille kerk bleek na afloop van de dienst een enorm lawaai te kunnen produceren als bijval voor de prachtige muziek. Ondanks wat tegenslagen wat betreft files en daardoor het verlate arriveren: GGK en Wenen EEN GROOT SUCCES!

Körmend 2001.

De gemeenten Groesbeek, Ubbergen, Kranenburg en de Hongaarse gemeente Körmend hadden besloten hun samenwerkingsrelatie te gaan vieren met een feestelijke bijeenkomst van 16 t/m 20 augustus in Körmend. Op uitnodiging (en grotendeels op kosten) van de gemeenten werd het GGK gevraagd hieraan zijn bijdrage te leveren, een uitnodiging, die gretig werd aanvaard. De eerste dag in Hongarije werd besteed aan een excursie naar Szombathely en een gezamenlijk concert met ons gastkoor uit Körmend; onze gasten werden zeer ontroerd bij het luisteren naar hun nationale hymne ten gehore gebracht door het GGK. Met een diner en een allergezelligste feestavond werd de vrijdag besloten. Zaterdag werd besteed aan een excursie in de omgeving, aangeboden door het gemeentebestuur van Kormend; voorbereidingen werden gemaakt voor de optredens van zondag. Op zondagmorgen werd een eucharistieviering opgeluisterd en rond het middaguur deelgenomen aan de officiële plechtigheid ter viering van het samenwerkingsverdrag. De middag wordt zeer sportief doorgebracht in een buitengebied samen met het koor uit Körmend. Na een allerhartelijkst afscheid vertrekt het koor ‘s avonds uit Körmend om maandagmorgen, meer voldaan dan moe, in Groesbeek aan te komen.

Oostende 2009

De onvolprezen reiscommissie heeft, in samenwerking met het koor Arte Vocali uit Oostende een boeiend programma opgesteld voor een driedaagse oktober reis naar de Belgische bad- en havenplaats. Het eerste evenement was een bezoek aan de schitterende abdij van Tongerloo. Een uitvoerige verkenning van de bad-en havenplaats Oostende, met tal van bezienswaardigheden, een gezamenlijk concert met Arte Vocali, een plezierige ontvangst door de schepenen van de stad maakten deel uit van het programma. De gezamenlijke feestavond met Arte Vocali en het zeer verrassende cabaret, gepresenteerd door de reiscommissie, was geweldig. Met een door ons koor opgeluisterd eucharistieviering, gevolgd door een gezamenlijk lunch werd afscheid genomen van onze Belgische vrienden.

Muzikale evenementen

In de geschiedenis van het GGK zijn buiten de jubileaconcerten enkele momenten aan te wijzen, waarop het GGK zelf heeft laten horen tot grootse muzikale prestaties in staat te zijn; enkele andere grootse muzikale evenementen werden door het koor georganiseerd door andere koren uit te nodigen; enkele daarvan mogen niet onvermeld blijven.

Zilveren Jubileum GARO 1983.

De samenwerking tussen Ziekenomroep GARO en GGK vond haar hoogtepunt in een prachtig concert ter gelegenheid van het zilveren jubileum van deze omroep. Op 9 oktober 1983 traden hierin op het GGK met als gastsolisten Marco Bakker en Tamara Lund en het Boxmeers Vocaal Ensemble. Het werd een grandioos muzikaal gebeuren.

De samenwerking met het NAO 1990.

De bezoekers van het concertgebouw de Vereeniging hebben op 21 april 1990 genoten van het gezamenlijke concert van het GGK en het Nijmeegs Amusement Orkest. Uitgevoerd werden werken van Von Suppé, Mozart, Morley en Lüderitz, een selectie uit ‘The Young Messiah’, delen uit ‘The Sound of Music’ en Anthem uit ‘Chess’.

Zlatoust 1995.

In 1995 kwamen we in contact met Zlatoust op het Internationaal Korenfestival te Malden waar het GGK ook aan deelnam. Dit ensemble onder leiding van dirigent Mikhail Borodiansky en onder de naam Moskou Solisten Ensemble Zlatoust stal de show. Toch kon het niemand zijn ontgaan dat menig lid van dit ensemble danig geëmotioneerd raakte bij het horen van het Ottsjenasj van het GGK. Wij hadden de eer om dit koor een jaar later uit te nodigen voor ons Voorjaarsconcert. Zij hebben daar het gedeelte na de pauze op een schitterende wijze opgeluisterd.

Potchefstroomkoor 2004 en 2008.

Dankzij de goede relaties van dirigent Ceulemans met zijn collega van het Potschefstroom Universiteits Koor is het tweemaal gelukt dit Zuid Afrikaanse koor te laten optreden in Groesbeek. Dit koor maakte zijn grote reputatie waar: een magistrale uitvoering van een boeiend repertoire bracht het publiek in de Cosmas & Damianuskerk in vervoering: aan het applaus kwam geen einde.

Lichtweg 2004.

Veertien schilderijen van Rob Gruner, uitbeeldend het vervolg op de Kruisweg, waren de inspiratie voor dirigent Ceulemans om met bijpassende tekst en muziek een project te starten. Met de schitterende ondersteuning van ons blaas-kwartet en de lyrische bijdrage van de sopraan Claudia Wijers werd een indrukwekkende presentatie geboden van het Grote Licht, dat in de kerk verschenen is.

Apocalips 2007.

In Groesbeek, Wijchen en Den Dungen presenteerde het GGK een project, waarbij zang, tekst en beeldende kunst in een geheel was gegoten. Het bijbelse gegeven van de Apocalyps werd verbeeld in een groot aantal aquarellen van Margo van Vegchel, de bijpassende Bijbelteksten teksten werden voorgedragen en ondersteund door specifieke, vooral Engelse koormuziek, ten gehore gebracht door het GGK. Een indrukwekkend project, dat om navolging vraagt.

G. Willems 25-09-2010.